TEMEL MÜZİK BİLGİLERİ
MÜZİK :İnsanların kelimeler ile anlatamadığı duygu, düşünce ve hislerini melodik seslerle anlatma sanatıdır.
SES
:Bir cismin titreşiminden meydana gelen dalgaların hava yolu
ile
kulağımıza ulaşmasına denir.
SESİN DUYULMASI ( İşitme ) :İnsanlarda işitmeyi ve duymayı sağlayan organı kulaktır. Dış kulağa iletilen ses, orta kulağa intikal eder. Orta kulaktan ise iç kulağa geçerek sinirler aracılığı ile beyine ulaşır. Böylece ses beyinde canlandırılmış diğer bir deyişle duyulmuş olur.
SESİN DUYULMASI ( İşitme ) :İnsanlarda işitmeyi ve duymayı sağlayan organı kulaktır. Dış kulağa iletilen ses, orta kulağa intikal eder. Orta kulaktan ise iç kulağa geçerek sinirler aracılığı ile beyine ulaşır. Böylece ses beyinde canlandırılmış diğer bir deyişle duyulmuş olur.
SESİN TİTREŞİM
ÖZELLİKLERİ : Seslerin
incelik - kalınlık dereceleri ve zamana göre titreşim özellikleri
vardır.
Örneğin LA sesi bir saniyede 440 titreşim gerçekleştirir. Diğer sesler
de buna
göre düzenlenmiştir.
MÜZİK SESLERİ : Müzik sesleri insan Sesleri ve Müzik Aletleri Sesleri olmak üzere ikiye ayrılır.
MÜZİK SESLERİ : Müzik sesleri insan Sesleri ve Müzik Aletleri Sesleri olmak üzere ikiye ayrılır.
- İnsan Sesleri : İnsan sesleri ; Kadın Sesleri ve Erkek sesleri olarak iki guruba ayrılır.
- Erkek Sesleri : Tenor (ince), Bariton (Orta) , Bas (Kalın) olarak üçe ayrılır.
- Kadın Sesleri : Soprano (ince) , Mezzo Soprano (Orta), Alto olarak üçe ayrılır.
NOTA :
Müzik seslerini göstermeye yarayan işaretlere nota denir. Temel olarak
müzikte 7
adet nota bulunmaktadır. Bunlar DO - RE - MI - FA - SOL - LA
–Sİ
PORTE (
DİZEK ) : Seslerin nota şekilleri
ile, üzerine yazıldığı
beş yatay paralel çizgiden ve
dört aralıktan oluşan şekle porte veya dizek
denir.
ARALIK : İki nota arasındaki mesafeye yani ses farkına
denir.
ANAHTAR :
Portenin sol tarafına konulan ve konulduğu her çizgiye kendi adını veren şekle
anahtar adı verilir. Müzikte üç tür anahtar bulunur. Bunlar SOL ANAHTARI
, DO
ANAHTARI ve FA ANAHTARIDIR.
PORTE ÜZERİNDEKİ EK ÇİZGİLER : Portenin dışına taşan yani birinci
çizgiden önce
veya beşinci çizgiden sonra yazılması gereken notaları yazmak için
çizilen
çizgilerdir.
ÖLÇÜ
: Bir müzik eserinin eşit süreli
bölümlerine
Ölçü denir.
ÖLÇÜ
ÇİZGİSİ : Porteye dikey olarak
çizilen ve
ezgiyi eşit süreli bölümlere ayıran çizgiye
denir.
VURUŞ:
Bir müzik eserini
seslendirirken veya çalarken seslerin uzunluklarını ölçmek için el ya da
ayakla
yapılan düzenli hareketlerdir.
ZAMAN:
Usül vuruşlarının her
bölümüne zaman denir.
USÜL:
Vurusların getirdiği
sınırlandırılmış bütünlüğüne denir. Halk müziğinde usüller üç bölümde
incelenir.
1- Ana usüller 2- Birleşik usüller 3- Karma
usüller
USÜL
VURUŞU: Portede Sol
anahtarından sonra yazılır.
DEĞİŞTİRME İŞARETİ: Konduğu
yerdeki notada ses degişikliğini gösterir.
BONA:
Notaları değerleriyle
okumaya
denir.
SOLFEJ:
Notaları değerleriyle ve melodileriyle
seslendirmektir.
SÜRE :
Notaların vermiş olduğu
zaman bütünlüğüne süre denir. Sesli Süre ve Sessiz Süre olmak üzere iki
çeşit
süre vardir. Sesli süreler notaların seslendiriliş zamanını, sessiz
süreler ise
notalar arası bekleme zamanını ifade eder. Sessiz süreler Müzikte ES
işareti ile
tanımlanır.
SUS
(ES): Müzikte belli birim
zamanı olan ve sessiz geçen süreye denir. Notanın önüne konur.
RÖPRİZ: İki defa okunması
istenen bir müzik eserinin bir bölümü veya tamamı tekrar edilecek ise
notaların
bağlama yerine ve bitim yerine konulan işarettir.
ÖLÇÜ
TEKRAR İŞARETİ: Bir
ölçüdeki notalar tekrar edileceği zaman
kullanılır.
TEKRAR İŞARETİ: Bir müzik eserinde en az iki veya daha çok ölçüleri yinelemek için
kullandığımız
işarete Tekrar işareti denir.
SENYÖ:Bir
müzik eserinde 2. defa
konulduğu yerden, birinci defa konulduğu yere dönüleceğini ve son
yazılan yerde
bitirileceğini belirtir.
DOLAP:
Bir müzik eserinde bir
bölümün farklı biçimde tekrar edilmesi istenirse dolap işareti konur. İlk
okumada 1.dolap seslendirilir tekrarlanan okumada ise 1.dolap atlanır
2.dolap
seslendirilir.
OKTAV:
Aynı ismi taşıyan iki ses
arasındaki 8 notalık aralığa denir. Yükseklik dereceleri
ayrıdır.
GAM
(DİZİ):
Belirli bir kural içinde sekiz komsu notanın meydana
getirdiği
müzikal şekle gam denir. Gam in sekinci notası birinci nota ile aynı
ismi taşır.
DO-RE-Mİ-FA-SOL-LA-Sİ-DO
ÇIKICI
GAM: Kalın sesten başlayıp ince seslere doğru çıkan Gam’a
denir.
İNİCİ
GAM: İnce sesten başlayıp kalın sese doğru inen gama
denir.
TAM
SES: İki Bitişik derecenin gösterdiği büyük açıklıga
denir.
YARIM
SES: İki bitişik derecenin gösterdiği küçük açıklığa denir.
KOMA:
Tam sesler 9 eşit parçaya
bölünür. Bölünen sesin her bir parçasına denir.
ÇOĞALTMA
NOKTASI: Önüne konduğu notanın değerini, o notanın yarı
değeri kadar
artırır.
BEMOL:
Bir sesi yarim ses pesleştirir (kalınlaştırır) ÇİFT BEMOL ise
bir tam ses kalınlaştırır.
DİYEZ:
Bir sesi yarim ses
tizleştirir. ÇİFT DİYEZ ise bir tam ses
inceltir.
NATUREL:
Değişime uğramış bir
sesi eski haline döndürür.
FİKRET İNANÇ
